WSTĘP

Już po I wojnie światowej i odzyskaniu niepodległości przez Polskę spontanicznie odrodziła się – jak wiele dziedzin życia gospodarczego i kulturalnego – polska kynologia. W różnych i odległych rejonach kraju powstawały sekcje, kluby, stowarzyszenia, związki kynologiczne, które zajęły się przede wszystkim zastosowaniem psów w łowiectwie, gospodarstwie i w wojsku. Równie szybko przystąpiono do organizowania wystaw psów.

W województwie krakowskim istniała dobrze rozwinięta hodowla pointerów „Kujavia” prowadzona przez prof. Leona Marchlewskiego (1869–1946), z której psy już przed I wojną światową zdobywały czołowe miejsca na międzynarodowych field-trialsach w Wiedniu i na Węgrzech. Hodowlę tę następnie przejął prof. Teodor Marchlewski.

W 1936 r. powstała w Koszycach k.Tarnowa hodowla pointerów i wyżłów niemieckich krótkowłosych „Brutar” Kazimierza Tarnowskiego – nestora słynnego rodu hodowców psów myśliwskich. Początek tej hodowli dały zakupione w 1936 r. pointerka NINA z hodowli „Splendor” Antoniego Brudnickiego z Warszawy oraz w 1937 r. WERA, wyżlica niemiecka krótkowłosa z hodowli T. Abramowicza (pow. Kutno).

na zdjęciu Kazimierz Tarnowski z suka NIKE

Już w 1938 r. przy krakowskim oddziale Małopolskiego Towarzystwa Łowieckiego działała sekcja kynologiczna, która włączała się w prace na rzecz hodowli rasowego psa myśliwskiego i organizacji imprez kynologicznych.  Aktywnym działaczem kynologicznym w okresie międzywojennym i powojennym był sędzia kynologiczny 

Dr Adam Lardener (1876-1963) adwokat, który wraz z Prof.Teodorem Marchlewskim i Dr Janem Zygmuntem Roblem należał do założycieli w 1930 r. Oddziału krakowskiego Ligi Ochrony Przyrody. Hodowca wyżłów angielskich i niemieckich. Odznaczony wieloma odznaczeniami m.in. najwyższym odznaczeniem „Złom”.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego odbywały się także i na terenie Krakowa wystawy psów rasowych, próby polowe oraz pokazy organizowane przez różne stowarzyszenia i związki.

Zdjęcie przedstawia: prof. Jana Zygmunta Robla, Dr Jana Marchlewskiego - brata Teodora Marchlewskiego oraz prof. Teodora Marchlewskiego, (zdjęcie z roku 1939  z wiosennych prób polowych psów myśliwskich)

Ukoronowaniem tej działalności polskiej kynologii międzywojnia było uznanie jej i w następstwie przyjęcie Polskiego Kenel Klubu do grona członków Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI) na zjeździe FCI, który odbył się w Szwecji 2 czerwca 1939 r.  

Po zakończeniu II wojny światowej Kraków należał do ważniejszych ośrodków kynologii myśliwskiej. Pośród nielicznych psów rasowych, które przeżyły wojnę, były pointerka HETKA „Kujavia” i ASTRA „Brutar” oraz wyżlica niemiecka krótkowłosa  MAGDA „Brutar”. Suki te dały początek odbudowy obydwu ras w województwie krakowskim.

Pierwszym psem wpisanym przez Komisję  Hodowlaną Sekcji Kynologicznej do Księgi Rodowodowej PZŁ w grudniu 1946 r. był pointer BONDY „Brutar” urodzony 12.05.1945 r., stanowiący własność Kazimierza Tarnowskiego. Hodowle tą po śmierci Kazimierza Tarnowskiego przejął jego młodszy syn Jan Tarnowski.

Natomiast pierwszymi w kraju psami które zdobyły tytuły „Championów polowych” były „Brutar” PERIE i „Brutar” ADA oraz BESTA od Jardy z województwa krakowskiego.

W latach 50- tych w Tarnowie powstała hodowla „Ze Zbylitowskiej Góry” założona przez Stanisława Tarnowskiego. Początkowo ukierunkowana była na wyżły niemieckie szorstkowłose, a następnie przekształcona w hodowlę wyżłów niemieckich krótkowłosych i pointerów. Tę hodowlę przejął po śmierci Stanisława Tarnowskiego – Mieczysław Tarnowski.

na zdjęciu Stanisław Tarnowski ze swoimi psami

Od lat 50- tych  Katedra Ewolucjonizmu i Genetyki UJ w Krakowie pod kierownictwem prof. Teodora Marchlewskiego prowadziła hodowlę pointerów i foksterierów. Hodowla ta przyczyniła się do postępu badań i rozwoju kynologii psów myśliwskich, a psy należące do Katedry zdobywały wysokie lokaty w próbach i konkursach kynologicznych.

Zdjęcie  z końca lat 50-tych przedstawia jesienne field trialsy w Polance Haller k/Skawiny. Od strony lewej stoją : 3-ci Kazimierz Tarnowski, 4-ty Andrzej Drożdż, 5-ty Tadeusz Sanicki, 6-ty Stanisław Madeyski, 12-ty Jan Zygmunt Robel. Siedzą : od lewej : Teodor Marchlewski ( w środku), a obok niego 3-ci Dr Jan Marchlewski.

Po II wojnie światowej w 1948 r. przystąpiono do tworzenia działającej niezależnie od PZŁ organizacji zajmującej się jedynie psami rasowymi. I tak 5 maja w Warszawie odbyło się zebranie organizacyjne Związku Kynologicznego w Polsce, na którym zatwierdzono uprzednio opracowany statut, wybrano władze naczelne, powołano sędziów kynologicznych , członków przedwojennego Kenel Klubu, a także wybrano osoby, którym powierzono utworzenie oddziałów terenowych, m.in. w Krakowie.

Ciąg dalszy >